Dag 26, zaterdag 17 januari, Mahabalipuram – Chennai

De chauffeur van St. Thomas Hospital Amilraj en zuster Beatrice komen ons ophalen. We tracteren ze op een kop koffie en gaan op weg, terug naar Chennai. Terug naar onze bagage in het ziekenhuis en een overleg met een aantal bestuursleden van het Amaidhi Resource Centre van Zonta en Eunice.

Dat vindt eerst plaats aan de tafeltjes buiten van de kantine. Maar de overvloedig aanwezige vliegen jagen ons naar binnen. Na wat omtrekkende bewegingen komen de moeilijke onderwerpen op tafel: hoe moet het verder met het opvanghuis als May George en Eunice er niet meer zijn? May is erg vaak ziek en is erg op leeftijd. Eunice heeft eigenlijk al afscheid genomen en doet haar coordinerend werk nu op basis van vrijwilligheid, uit solidariteit met May.

De andere bestuursleden zijn niet echt betrokken. Sampoorna is continu op reis. Kalpana zegt dat ze erg betrokken is, maar van Eunice weten we dat dat in de praktijk wel tegenvalt. Het is hard nodig dat er nieuw, jong bloed bij komt. Dat is een situatie die eigenlijk al jaren om een oplossing schreeuwt.

We zeggen netjes maar zeer direct de waarheid. Eigenlijk zou er een nieuwe stichting moeten worden opgezet waarin ook niet-Zontaleden zitting kunnen nemen. Mensen met voldoende tijd, ambitie en kennis om het te doen. Zoals Elizabeth Negi en Ann Gonsalvez die lid-af zijn, maar wel zeer capabel. Volgens Kalpana kan dat niet, maar dat lijkt me niet correct.

Het echte probleem is dat niemand echt geinteresseerd is bij de Zontaclub om in het resource centre bestuur te gaan zitten. Als er niet snel iets gebeurt gaat het mis en zullen ze het centrum moeten overdragen aan een andere aids-opvangorganisatie. Dat zeggen we en er wordt niet adequaat op gereageerd. Uitstellen, ontwijken, dat is wat er gebeurt.

May herstelt van een operatie en is er niet bij. We zullen een lange brief aan haar en Eunice sturen waarin we onze vrees en onze ideexebn over de toekomst van het opvanghuis uiteen zullen zetten. Er moet beweging komen. Kalpana is duidelijk not amused. Ze vraagt waarom we alle financixeble en organisatorische gegevens van Zonta en het centrum willen hebben.

We hebben het project toch afgesloten? We antwoorden dat we geld hebben gegeven voor de bouw en nu voor de reparaties en dat we ook geld kunnen krijgen (wellicht) voor de verdere inrichting. Maar dan moeten ze wel met de billen bloot.

We zullen het zien. Na het overleg gaan we naar de kamer van Rexline waar we worden bedolven onder cadeautjes en snacks. Daarna is het al tijd voor het avondeten en hebben we nog een lang gesprek met Fran Ferguson die Rexline een weekje erop uit wil nemen. Ze is oververmoeid en moet dringend een tijd weg van het ziekenhuis.

Vervolgens alles herpakken en nog even een paar uurtjes slaap totdat we om half twaalf opstaan. Ons vliegtuig vertrekt om 2.30 uur op zondagmorgen.

Dag 25, vrijdag 16 januari, Mahabalipuram

Vanacht toch weer de hele tijd diarree gehad en krampen dus maar wat stoppers gebruikt. Het waren zeer effectieve champignons daar in dat restaurant in Chennai. Vandaag komen hier in Mahabalipuram tienduizenden mensen die een bad in de zee gaan nemen (of een wet sari, waar het voor de vrouwen op neerkomt). Dat schijnt hier gebruikelijk te zijn tijdens deze pongaldag. Gisteren zijn we ervoor gewaarschuwd dat we het stadje misschien wel uitkomen, maar of we er ook weer in kunnen?

Paul is vroeg aangekomen met zijn kinderen en ik heb heerlijk gezwommen in het zwembad, in de plenzende tropische regen. Nu is de hemel weer wolkenloos. We hebben een bespreking met Paul over de projecten van Karunalaya op het programma, zwemmen voor de kinderen van beide families en een bezoek aan Crocodile Bank, een krokodillenboerderij vijf kilometer van Mahabalipuram.

Het afscheid nadert nu echt. We hebben er veel moeite mee. De kinderen vinden het prachtig om Beulah, Jacob en Peter terug te zien. Ze zijn weer flink aan het ravotten. Als ik terugkom van een bliksembezoek aan het internetcafxe9 blijken de Deurlootjes en de Sunder Singhetjes naar zee te zijn gelopen. Geheel doorweekt komen ze even later aansjokken.

Het programma is veranderd. We gaan eerst naar Crocodile Bank en zullen daarna lunchen en de projecten bespreken. Als we vertrekken, komen de zee-pelgrims ons al in drommen tegemoet. Bij het begin van het plaatsje heeft de politie road blocks ingericht. Paul vraagt bezorgd naar de mogelijkheden om over enkele uren weer binnen te komen. Elke agent geeft weer een ander antwoord.

Crocodile Bank is leuk. Het zit er tjokvol krokodillen. Althans de Indiase variant van de marsh crocodile (moeraskrokodil). Die zijn blijkbaar erg vruchtbaar. De kuilen zitten overvol en de beesten liggen en kruipen over elkaar heen. Rivierkrokodillen zijn er in mindere getale, net zoals Amerikaanse alligators. Slangen en schildpadden zijn er ook te bewonderen. Maar na een half uurtje heb je eigenlijk wel genoeg krokodillen gezien voor de rest van je leven.

Vooral voor kinderen is het een prachtige ervaring. En er is echt xe9xe9n bijzonder ding: een kijkglas waarin je kunt zien hoe een zoetwaterkrok zich onder water beweegt. Paul zegt dat hij iedere keer dat hij in Crocodile Bank was de krokodil weigerde te gaan zwemmen.

Nu beweegt hij zich sierlijk voor alle toeschouwers, zonder overigens de vis in de vijver te verschalken. Hij krijgt al zoveel voer dat hij er geen behoefte aan heeft.

Voor de kinderen kopen we gifgroene knuffelkrokodillen. Een grote hit. En dan gaan we terug naar Mahabalipuram. Zo’n kilometer voor het dorp staan we in de file die echt heel traag opschiet. Dan is het grote moment daar: we proberen onze meestersmoes (die hebben we onderweg bedacht): Paul moet ons naar ons hotel brengen want vanavond moeten we het vliegtuig halen.

Het werkt niet, maar we mogen toch door omdat Paul beweert dat hij in het duurste hotel van het stadje logeert. We mogen officieel tot aan dat hotel. Maar eenmaal de wegafzetting voorbij, is er niemand meer die ons een strobreed in de weg legt. We rijden rechtstreeks naar onze lunchtafel en het zwembad.

De bespreking verloopt goed. Paul heeft altijd zijn zaakjes uitstekend voor elkaar. Alle rapportages zien er goed uit en hij is duidelijk bezig om het wat verwaarloosde straatkinderenshelter te verbeteren. De slechte warden (oppasser) die af en toe zelfs kinderen sloeg,is ontslagen en vervangen door een drietal betere kandidaten.

Er wordt weer geregeld (Engelse) les gegeven en de jongens lopen er beter gekleed bij. We hebben een project op stapel staan met steun van kinderen uit Beuningen waarbij er ook extra kleding en slippers plus slaapmatten en dekens voor de kinderen worden gekocht. Onze collega’s van Stichting Karunalaya in Nederland zorgen voor geld voor goed personeel.

Door de drukte van de tsunamiprojecten, was het straatkinderenshelter wat in de verdrukking gekomen. Nu is het tijd om het weer goed op de rails te zetten.

Het afscheid van Paul, Bakiam en de kinderen wordt ingeluid met een bezoek aan Moonrakers, een restaurant dat ons door vrienden is aanbevolen en dat in alle reisgidsen enorm lovende recensies krijgt. We willen onze gasten eens lekker verwennen.

Het wordt een fiasco. De ongelooflijk gore tafel die door het ‘schoonmaken’ met een gore lap nog goorder wordt, had ons moeten waarschuwen. Het eten is slecht en de bediening is nog abominabeler. Bestellingen komen niet of veel te laat. Clemens en Myrthe krijgen hun eten pas na anderhalf uur ondanks herhaaldelijk aandringen.

Het is een echte aanfluiting en ik schiet dan ook gigantisch uit mijn slof tegenover de totaal ongexefnteresseerde bediening. "Het is druk, want het is vandaag festival", is het belachelijke excuus. Belachelijk, Want naar dat festival komen alleen Indiers en in dit restaurant zitten louter blanke toeristen. Dus: ga je naar Mahabalipuram, boycot dan Moonrakers!

Een leuke verrassing: Paul en Bakiam komen ons morgennacht uitzwaaien op het vliegveld! Dat is echt fantastisch. Nadat de Sunder Singhetjes weer naar Chennai zijn vertrokken, gaan we nog even shoppen in het durp. We kopen een erg mooi bronzen boeddhamasker in een van de weinige wat authentiekere winkeltjes en mooi versierde linnen tassen in een ander zaakje.

Daar verkopen ze ook schilderingen op inklapbare bamboestrookjes die samen een tableauvormen. Bijna kopen we het bijzondere spul, maar dan blijkt dat achtere ieder afbeelding bij het omklappen van een flapje een pornotafereeltje zit, losjes geinspireerd op de Kama Sutra. Klap je een ander flapje om dan verschijnt er een onschuldig plaatje van een dier. Curieus. En misschien hadden we het toch moeten kopen, want ik heb nog nooit iets dergelijks gezien.

Dag 24, Donderdag 15 januari, Mahabalipuram

Mahabalipuram is net als de andere plaatsen in India niet ontkomen aan de grote nieuwe naamgeving (terug naar de x91inheemsex92 namen) van de jaren negentig. Het heet nu officieel Mammalapuram. Maar iedereen noemt het nog steeds Mahabalipuram. Dit is de plek van waaruit in de middeleeuwen het hindoexefsme naar Indonesixeb is gexebxporteerd.

Het was tijdens de hoogtijdagen van de toenmalige hindoecultuur. En die hoogtepunten zijn hier overal om je heen te zien. Verfijnde beeldhouwkunst, schitterende tableaus uitgehakt in de rotsen, en zuilenhallen en de twee prachtige wereldberoemde shore tempels.

Dat zijn de kusttempels waarvan wordt gezegd dat het twee zijn in een reeks waarvan de overige door de zee zouden zijn verzwolgen. De taferelen stammen uit het epos dat nog steeds wordt voorgedragen door verhalenvertellers en opgevoerd in films: de werelberoemde Mahabharata.

De afgelopen nacht was het Myrthex92s beurt om ziek te worden. De hele nacht heeft ze overgegeven, echt heel zielig. Maar ze houdt zich kranig. Na een Europees ontbijt duiken we met zijn vieren het zwembad in. Baden in luxe aan het eind van een vakantie vol avontuur en soms ook wel een beetje druk met werk.

Vooral in het St. Thomas Hospital hebben de kinderen zich minder lekker in hun vel gevoeld vanwege het gebrek aan kinderen en de vele mensen die hen interessant vonden. Dat laten ze hier merken door in kinderwangen te knijpen. Vooral Myrthe was vaak het slachtoffer. Dat leidde tot de vaak herhaalde uitspraak: x91Ik heb het helemaal gehad met de Indixebrsx92. Hoe vaak hebben Dilia en ik dat vroeger niet gezegd? Het is heel herkenbaar. Op een gegeven moment ben je het zat.

De mensen hier zijn erg lief en hartelijk, maar soms is de omhelzing wel erg knellend. En sommige mensen zijn niet echt gexefnteresseerd maar alleen nieuwsgierig om daarna de nieuwste roddel aan hun repertoire te kunnen toevoegen.

Na een uitgebreid bezoek aan het zwembad en een redelijke lunch in het hotel ga ik nog even met Clemens naar de zee, maar het begint te regenen. Dus even terug naar de kamer en aan het eind van de middag op naar de beroemde zeetempels. Die zijn echt indrukwekkend, zeker met een onweerslucht als achtergrond.

Gelukkig blijft de regen uit, want we hebben kaartjes voor de klassieke dansvoorstelling van deze avond. Door tijdgebrek zien we alleen de jonge leerlingen optreden. Maar het is super indrukwekkend, zeker met een decor dat bestaat uit 1000 tot 1500 jaar oude beeldhouwwerken in de levende rots gehakt. Dit is super.

Dag 23, Woensdag 14 januari, Madras – Mahabalipuram.

Wat hebben we inmiddels een enorme bagage. Exe9n koffer zit al zox92n beetje vol met cadeautjes. Dan zijn er de spullen die ik altijd in Chennai laat, kleren en toiletgerei. En dan nog het spul dat we uit Nederland mee hebben getroond.

Als we deze morgen hebben herpakt – we gaan naar Mahabalipuram – is het een hele klus om alles te verhuizen van de kamer in het ziekenhuis waar we hebben geslapen naar het klooster waar we zaterdag terug zullen keren.

Vandaag is de tweede dag van pongal, de dag waarop de pongalrijst wordt gekookt in nieuwe kookpotten. De verpleegkunde-studenten hebben grote kolams gemaakt op de binnenplaats tussen klooster en school. Tussen de kolams is een houtvuurtje gemaakt waarop de rijst staat te pruttelen. De studenten dansen uitgelaten op luid schetterende muziek. De zusters onder hen staan er wat bedremmeld tussen. Alsof god het dansen heeft verboden. Jammer hoor.

We gaan op weg, samen met chauffeur Amilraj en zusters Mathilda en Theresa. Na anderhalf uurtje zijn we op onze bestemming: hotel Sea Breeze, luxury you can afford.  De zusters willen meteen weer terug, maar Dilia belt Rexline en zegt dat zij en Amilraj nog met ons naar zee gaan en zullen lunchen.

De zee is een genot voor de kids, de zusters en de chauffeur. Die gaan er alle drie geheel gekleed in. Ik slaap wat op het strand, voel me nog steeds slap na de voedselvergiftiging van gisteren.

Daarna lunchen we in een leuk uitziend restaurant aan het strand. De uitstraling ervan is omgekeerd evenredig aan de kwaliteit van het eten. Die is ronduit slecht, al is het eten gelukkig niet bedorven! Allen eten we met lange tanden. De verschillende personen aan tafel worden met zox92n enorme tussenpozen bediend dat de een zijn eten al op heeft, terwijl de ander het nog moet krijgen.

Wel leuk is het uitzicht op het strand. Daar liggen boten die gedoneerd zijn na de tsunami en daartussen liggen koeien en kalfjes te zonnen. Ook zijn er handelaren die doeken en kettingen aan de man brengen.

Na de lunch nemen we afscheid van de delegatie van St. Thomas Hospital. We lopen het stadje. Wat is Mahabalipuram veranderd sinds we daar 13 jaar geleden voor het eerst kwamen. Het is een stuk gegroeid en alles wat erbij is gekomen lijkt te bestaan uit winkels (heel veel hippiespul), restaurants en hotels. De eerste keer dat we kwamen zag je hier bijna alleen maar stenen beelden en beeldjes die ter plekke langs de straat werden gehouwen.

Dat gebeurt wel nog steeds maar de sfeer is nu een stuk minder relaxt. Het lijkt een beetje op een Indiaas Valkenburg. Toerisme is geen zegen. Maar wij doen er natuurlijk net zo goed aan mee.

Dag 22, dinsdag 13 januari, Madras, T Nagar

Bharata Natyam is de naam van de klassieke Zuid-Indiase tempeldans. In Chennai is de beroemdste school waar deze dans kan worden geleerd: Kalakshetra. Daar zouden we vandaag naartoe gaan met dokter Rexline en Fran Ferguson, die net hersteld is van een aantal dagen stevige koorts.

Maar, zoals zo veel plannen, gaat ook dit plan niet door. Omdat het dansfestivaltijd is in december en januari, zijn er geen dansklassen die je kunt bijwonen. Alleen het museum van Kalakshetra is te bezichtigen, maar dat is niet veel soeps. Dat weet ik (Peter) van een vorig bezoek.

Het is erg jammer, want veel Bharata Natyamuitvoeringen die je her en der ziet (ook in Kamalapuram was een klein stuk klassieke dans) kunnen het niet halen bij wat je op Kalakshetra ziet. Zelfs van beginnende leerlingen.

Eigenlijk vindt Rexline het wel goed zo. Ze zegt dat ze al genoeg dansen ziet, maar is nog nooit op de dansschool geweest. Alleen de ligging daarvan, in een prachtig bos-park is fantastisch. De vieze, drukke stad is dan ineens heel ver weg.

Nu gaan we juist precies naar het andere uiterste: winkelen voor kleren en cadeautjes op een van de drukste dagen van het jaar: de eerste pongaldag. Pongal is het feest van de vernieuwing. Er worden nieuwe potten gekocht waarin de zoete pongalrijst wordt gekookt, de eerste rijst van het nieuwe jaar.
Pongal valt (in ieder geval dit jaar) samen met het Tamil nieuwjaar.

Koeien worden mooi versierd en hun horens krijgen een kleurtje en alles wordt versierd met suikerrietstokken met het blad er nog aan. Deurposten, rikshax92s, bussen, ze krijgen allemaal een decoratie. En iedereen wenst elkaar happy pongal.

Nieuwe kleren horen ook bij Pongal en daardoor is het stuitend druk in het warenhuis Saravana waar Rexline ons mee naartoe neemt. We wringen ons door de mensenmassax92s en kopen kleren voor Myrthe en Clemens en cadeautjes voor het thuisfront. De stapels worden steeds hoger. Maar dat deert ons niet want achter ons aan loopt een werknemer van Saravana die alles wat wij willen kopen, draagt.

In Indiase winkels is dat de normaalste zaak van de wereld. Net zoals het feit dat je eerst betaalt bij de kassier, dan met je bonnetje naar de inpakbalie gaat, waar de bon nog eens wordt nagerekend en alles vervolgens door weer iemand anders in tassen wordt gestopt.

Zuster Celie, de grootste schat van het St. Thomas Hospital, is ook mee en dat maakt veel goed, maar we zijn blij als we weer buiten zijn. Daar kopen we op straat nieuwe slippers voor Myrthe (voor 60 eurocent). Dat is veel leuker dan binnen in de drukte. Straatverkopers proberen ons een soort helikopters aan te smeren en trommels.

Vervolgens gaan we lunchen in een vegetarisch restaurant van een vermaarde keten in Madras. Het smaakt best aardig, al zijn de paddestoelen een beetje vreemd. De bediening is van het niveau Fawlty Towers. Eerst worden al onze glazen weggehaald. Dan worden ze weer teruggebracht. Dan worden ze weer weggehaald. Iets simpels als frietjes bakken, is niet mogelijk en zox92n beetje alles wat we vragen dat op de kaart staat vermeld, is niet leverbaar.

Hoe dan ook, als we weer op straat staan, hebben zowel Fran als ik een vreemd gevoel in onze buik. Terug in St. Thomas Hospital hang ik met mijn hoofd boven de wc. De paddestoelen dus… Het overgeven gaat zox92n vier uur met tussenpozen door. Daarna is er diarree. Ze zeggen altijd dat het safer is om vegetarisch te eten. Dan wordt je niet zo snel ziek. Ja ja. De volgende morgen blijkt Fran ook diarree te hebben gehad.

Deze avond komt Sumathi, de vroegere administratieve spil van het ziekenhuis, op bezoek. Ik krijg er niet zo veel van mee want ik probeer tussen het overgeven door te slapen. Ze heeft na haar vertrek bij Rexline een eigen kliniek opgericht. Uiteraard barst het weer van de cadeautjes voor de kinderen. Vooral Myrthe wordt flink in de watten gelegd. Ze loopt nu in een superdruk uitgevoerde suikertaartjurk die ze zelf bij Saravana heeft uitgezocht. Ze is helemaal in haar nopjes.

Dag 21, maandag 12 januari, Chennai.

Wat is het toch met die olifantenritten? Clemens en Myrthe zouden op een olifant rijden in Bandipur maar dat ging niet door. Vandaag zijn we in Vandalur Zoo en weer kan het niet. De ritten beginnen pas om half zes ‘s avonds en dat is te laat. We zijn in de uitgestrekte dierentuin (minder mooi dan die van Mysore, maar wel goed) samen de vrouwen van het Amaidhi Resource Center, het nieuwe opvanghuis voor vrouwen met aids van Zonta. Voor de nieuwbouw hebben we geld bijeengebracht.

Het verhaal van het Amaidhi Resource Centre is een trieste geschiedenis. De vrouwen zijn bij hun eerste verhuizing naar het huis door de bewoners van het nabije dorp verjaagd. Daarna volgden enkele jaren van geestelijke massage van de dorpelingen, beraadslagingen en het aanbieden van activiteiten voor vrouwen en kinderen uit het dorp in het opvanghuis.

Het mocht niet baten. Want toen begin 2008 opnieuw het huis werd betrokken, lukte dat wel, maar na enkele weken rukten de dorpelingen op naar het gebouw. Ze braken de muur af en richten tal van vernielingen aan. Enkele weken later deden ze hetzelfde. Beide keren ondanks politiebescherming. De lokale agenten renden gewoon weg. Nu bleek ook wat het probleem is. De dorpsleider en een bevriende advocaat hitsen de inwoners steeds op om tegen de aids-vrouwen tekeer te gaan.

De vrouwen waren eerst erg getraumatiseerd. Maar nu zijn ze vastbesloten om in het shelter te blijven. En er is een rechtszaak gaande. De centrale overheid heeft de politie onder druk gezet. Waarom hebben de agenten geen adequate bescherming gegeven en zelfs onder een hoedje gespeeld met de intriganten? Nu heeft de politie zich gedwongen gezien een rechtszaak tegen de dorpelingen aan te spannen. Eunice, de leidster van het shelter, is nu niet meer bang voor verdere aanvallen.

Gelukkig maar, wat momenteel wordt de schade gerepareerd vanuit een donatie die Amaidhi heeft gedaan. Het ziet er eindelijk naar uit de vrouwen krijgen waar ze recht op hebben: een goed onderkomen in een veilige omgeving.

Het tochtje door de dierentuin is heerlijk. We laten ons vervoeren in een treintje dat hier en daar stopt. Fijn voor de zwakkere vrouwen uit het opvanghuis en Dilia. We lunchen met het lekkere meegebrachte eten van de Zontavrouwen. Die gaan nog naar Kovalam Beach, een stuk zuidelijker aan zee.

Dilia en ik zijn erg moe en besluiten de bus terug te nemen naar St. Thomas Hospital. Even een paar uur onder zeil. En vervolgens dit bloemrijke verslag.

We horen net dat zuster Rexline morgen ten gerechte moet verschijnen. Wellicht betekent dat: geen uitstapje met haar naar dansacademie Kalakshetra. Maar morgen is ook de eerste dag van het Tamilfeest Pongal. En dat kan zo maar betekenen dat het gerecht zijn deuren sluit. Naliki, naliki (we zien het morgen wel weer).

Dag 20, zondag 11 januari, Chennai.

Vandaag begint met een brede lach. Dat is de lach van Mani, de apotheker met het superkleine mini-apotheekje aan Butt Road, vlakbij St. Thomas Hospital. Ik heb hem al een paar keer gegroet vanuit autoraam en riksja en gebaard dat ik langs zou komen. Hij en zijn vrouw Gauri zijn long time friends. We komen al bij hen op bezoek gedurende zo’n tien jaar.

Toen ze het heel moeilijk hadden en hun zaakje bijna op de fles ging, hebben we ze wel eens wat geld uit onze eigen beurs toegestopt. Maar sinds een paar jaar gaat het alleen bergopwaarts. Ze hebben een dochtertje voor wie ze hebben gevraagd of ik (Peter) de naam wilde geven. Dat is een hele eer. Ze heeft Nirmala-Dilia (naar mijn favoriete Indiase vrouw en mijn favoriete Nederlandse vrouw).

Nirmala-Dilia is nu 8 jaar en heeft er sinds twee maanden een zusje bij. Mani rukt meteen sinas voor me aan en ik geef de foto’s die ik vorige keer maakte en wat cadeautjes voor het oudste dochtertje. Afspraak: vanmiddag komen we even terug met de hele familie en dan is Gauri er ook.

De eerste afspraak vandaag is een mijl op zeven van het St. Thomas Hospital, het weeshuis SIP Memorial Home in de wijk Periyar Nagar in het noordwesten van Chennai. Het is de tweede afspraak, omdat bij de eerste (zie het eerdere weblog) ik geen kans heb gehad om het weeshuis zelf te zien. Dat overleg vond plaats in het kantoor van SIP, een paar straten verderop.

Nu dus op deze zondag, waarop alle kinderen aanwezig zijn, een bezoekje in het nieuwe huis. Een jaar geleden zaten ze nog elders in deze buurt in een wat bedompt optrekje. Dit nieuwe onderkomen is groter en heel vrolijk geverfd. En ze willen het graag kopen. Dat kost echter een ton in euro’s (600.000 roepies). Dus het zal een hele kluif worden en er zal zeker ook Indiaas geld bij moeten. Dat is een van de dingen die ik bespreek.

Veel andere dingen zijn de vorige keer al aan de orde gekomen. Daarom concentreer ik me op het bekijken van het gebouw, het uitdelen van het gebak dat ik onderweg heb gekocht en het kletsen en grapjes maken met de kinderen natuurlijk.

Er zijn twee groepen: kinderen met hiv (maar nog niet met aids) en kinderen zonder hiv, maar die wel een of twee ouders met aids hebben (of hadden). Ze zien er vrolijk en heel goed verzorgd uit. Alleen is er naar mijn zin (en die van SIP) veel te weinig speelruimte. En de knuffels voor de kids liggen in de kast en blijven daar liggen…

Het is erg heet en het reizen is geen pretje. Ik wil graag op tijd terug zijn voor de tweede afspraak met Gauri en Mani en onze afspraak met zuster Rita Michael het hoofd van de franciscanessen en zuster Elizabeth, overste van het klooster in PT Parru.

Het weerzien met de apothekers is zeer hartelijk en daarna gaat het gezinnetje Deurloo door naar het generalate, het hoofdkwartier van de orde van franciscanessen. We worden overstelpt met erekleden en cadeautjes. En daarna is het business.

We hebben een voorstel bij ons van Paulus Mundial. Dat is een stichting uit Wijchen, verbonden aan de plaatselijke Paulusschool. Ze willen drie jaar lang de beurs van een aantal arme meisjes betalen die normaalgesproken niet op de dure, engelstalige kostschool van PT Parru zouden kunnen studeren.

Met opmerkelijk gemak komen we eruit. Rita Michael is een slimme geest en ze is bescheiden (een vrij zeldzame karaktertrek in India). We komen uit op het sponsoren van 18 meisjes, een sponsorschap dat na drie jaar door een andere Nederlandse school zou moeten worden overgenomen.

Daarnaast kunnen we het geld dat de ouders van Antoine, een klasgenootje van Myrthe, hebben gedoneerd inzetten voor het kopen van een koelkast en een internetaansluiting. Zo kan er straks ook met Wijchen worden gecommuniceerd! Dit soort mediation tussen projecten in Nederland en in India doen we wel vaker.

Een erg prettig gesprek. Een goede voorloper van het diner van vanavond. Dat genieten we in het Radissonhotel. Superduur (duurder dan in Nederland) maar wel goed. En dat geldt helemaal voor ons gezelschap van deze avond: Elizabeth Negi en haar zus Molly. Zij – en met name Elizabeth – zijn oude vrienden. Elizabeth maakte deel uit van Zonta toen we haar voor het eerst ontmoeten. Ze heeft nu andere bezigheden als consultant voor NGO’s.

Ze doet zaken met de allergrootsten, zoals de VN en het Bill Gates fonds. Ze heeft een bliksemcarrixe8re gemaakt, ondanks haar scherpe tong. Bij haar woorden moet je altijd een flinke scheut water voegen. Ze wil nogal eens doorschieten in haar kritiek op organisaties. Maar haar adviezen zijn voor ons al enkele malen zeer waardevol gebleken als we twijfels hadden over het verloop van een project of het al dan niet starten van een nieuw project. Ze licht dan een organisatie voor ons door en komt met goede adviezen.

Waar Elizabeth raast, denkt Molly na. Ze is promoverende op Engelstalige Indiase literatuur en werkt bij een uitgever. En ze kookt als een van de besten. Maar vanavond wordt het eten opgediend door stuntelende obers in galakostuum. Clemens en Myrthe vinden het rondjes rennen langs de natte rand van het hotelzwembad het hoogtepunt van de avond.

De rekening is gepeperd. Goed dat er creditcards bestaan.

Dag 19, zaterdag 10 januari, Chennai – Poonamallee.

In het stadsdeel Poonamallee ligt een van de chicqueste pretparken van Chennai en dus van Tamil Nadu: Queensland. Daar zijn we vandaag met een bus vol uitgelaten stafleden en kinderen van BSAC, Brother Sigamani Animation Centre.

BSAC is een zelfhulporganisatie van sloppenwijkbewones uit de wijk Kalyanapuram, bijna allen Dalits (kastelozen). We zijn in 2000 met hen in contact gekomen en hebben sindsdien 6 jaar lang een kleermakerscursus gesponsord. Er zijn 400 vrouwen en meisjes in die vijf jaar opgeleid.

Dat naaiklasje loopt nog steeds, nu zonder onze steun. Dankzij Amaidhi kwamen er goede machines, een potje met investeringsgeld voor kleine leningen aan vrouwen en een aantal jaren een bijdrage in de kosten van een naailerares. Dit is mogelijk de laatste keer dat we met BSAC op schoolreisje gaan. Want zo’n uitstapje wekt valse verwachtingen. Hoezeer wij ook benadrukken dat we dit project hebben afgesloten, de stafleden vragen toch iedere keer weer of we nieuwe projecten willen steunen (waarvoor ze al steun hebben uit andere bronnen). Dat is niet zo fijn.

Maar vandaag is het big fun. Queensland is een uitgestrekt terrein waar we worden ontvangen op z’n disneylands, met een handje van een man in een gigantisch knuffeldierenpak en dwergen verkleed als, ja als wat eigenlijk? Een of ander ondefinieerbaar stripfiguur.

Er is een treintje door het park, een fors meer waarop je je kan laten rondvaren, een kabelbaan (Myrthe en Clemens vinden het geweldig, het is echt een heel lange kabelbaan). Dan zijn er kermisattracties als een polyp, spookhuis, cakewalk, spiegelhuis, zo’n eng vrije-val-ding, een rups, caroussels in alle soorten en maten, botsauto’s en een soort combinatie tussen een Schwebebahn en een rollercoaster.

Er is een zwembad (wat Myrthe en Clemens betreft  de grootste attractie) waarin mannen en vrouwen strikt gescheiden worden gehouden door een hekwerk. Mannen zwemmen in hun ondergoed en vrouwen gaan geheel gekleed in sari of chudidar het water in. Het bad wordt gecombineerd met een wildwaterbaan. Een 3-d-theater dat werkt als een vliegsimulator is ook voorradig.

Al deze attracties (die wij misschien een beetje gewoontjes vinden) zijn hier top of the bill. Dat vertaalt zich in een astronomische prijs van 250 roepies per kind en 350 roepies per volwassene (1 euro is 62 roepies). Maar de zweetdruppels op de voorhoofden van onze gastheren zijn niet nodig. Wij betalen.

Het is voor ons ongeveer evenveel als anderhalve keer met het hele gezin naar de Efteling. En we zijn nu met een bus vol.  Maar toch, een aftands, maar zeer populair pretpark als MGM ten zuiden van Chennai, kost veel minder. En de meeste attractiearken zijn hier in India zo ongeveer tien keer goedkoper.

Dilia houdt zich kalm, maar doet ongemerkt toch te veel met haar herstellende been. Dat betekent aan het eind van de zeer lange dag veel pijn en strompelen. De kinderen zijn in de zevende hemel, alleen het eten was een probleem. Frietjes of ander westers eten is een van de weinige dingen die Queensland niet in de aanbieding heeft. Ikzelf (Peter) heb inmiddels al anderhalve dag barstende hoofdpijn. Hoop dat dat wat minder wordt.

De live muziek in de bus is daarvoor niet bevorderlijk. Er wordt driftig getrommeld, getamboureind en gezongen. Wel heel erg gezellig natuurlijk.

Morgen is weer een echte werkdag. Dus nu nog even nagenieten. Voor het avondeten nog een overleg met zuster Rexline, de dokter van het St. Thomas Hospital waar we te gast zijn. Haar ziekenhuis, was samen met het opvanghuis voor vrouwen met Aids (Zonta Resource Centre) het begin van onze stichting.

We hebben vorig jaar, samen met onze collega’s van Vereniging Yaluva, een tractor gekocht voor de boerderij die ze heeft gekocht en die producten en geld voor het ziekenhuis oplevert. Die functioneert prima, zo rapporteert ze. Evaluatie en foto’s ontvingen we eerder per mail.

We willen weten wat een volgend zinnig project zou kunnen zijn. We zijn wel gecharmeerd van het idee om zonnepanelen op het dak van het nabije weeshuis te zetten voor energie- en warmwatervoorziening. Zoiets wil ze ook op het dak van het ziekenhuis realiseren. Ze gaat een projectvoorstel met een begroting hiervoor opstellen. Wellicht zijn het ook projecten voor onze Zuid-Limburgse collega’s van vereniging Yaluva, waar we nauw mee samenwerken.

In de loop der jaren hebben we veel projecten van het St. Thomas Hospital ondersteund, met name zaken die los staan van het ziekenhuis als zodanig. Maar we begonnen met hulp in natura: ziekenhuisbedden en andere materialen, verpleegkundige spullen, rolstoelen en nog veel meer. Per zeecontainer naar Madras vervoerd. Daar zijn we mee gestopt omdat we tot de conclusie kwamen dat we de spullen beter in Indian konden kopen.

Vervolgens hebben we jarenlang de huiswerkbegeleiding (tuition) in de sloppen rond het ziekenhuis ondersteund, een watertruck aangeschaft en kleinere zaken als medische posters voor de verpleegkundigen in opleiding op het terrein. Ook hun veldwerk in de dorpen hebben we een tijd lang gesponsord.

Dag 18, vrijdag 9 januari, Chennai.

Het is tijd om afscheid te nemen van Paul, Bakiam en hun kinderen. Hoewel we hen nog zullen zien in Mahabalipuram, onze laatste reisbestemming. Maar eerst hebben we nog een drukke ochtend. Een groep vrouwen van een tsunami-wederopbouwproject voor vissers, heeft de handen ineengeslagen en gaat een gezamenlijk rijstverkoopbedrijfje beginnen.

Ze kopen rijst in het groot in, en daardoor goedkoop, en verkopen die dan. De winst moet geld opleveren tijdens de twee maanden ieder jaar dat de diepzeevisserij verboden is. Dan wordt er altijd honger geleden.

We rijden door een achterbuurt met smalle straatjes waar het enorm stinkt naar open riolen en rotte vis. De vrouwen ontvangen ons hartelijk en we worden op vier stoelen gezet (Paul, Clemens, Myrthe en Peter). De leidster van de groep vrouwen houdt een speech, daarna Paul en vervolgens moet ik aan iedere vrouw een 25 kilozak rijst geven en een sari, om het begin van de onderneming te vieren. Daarna houd ik een toespraakje.

Vervolgens rijden we langs een schooltje dat met tsnunamigeld van Amaidhi is gebouwd. Er heerst een jolige sfeer. Totdat een dronken vrouw bij mij begint te bedelen om geld. Niet zo maar, nee ze vraagt meteen 20 roepie. Ik ga er niet op in en ze begint tegen Hari en Paul aan te kletsen. Vervolgens pakt ze een steen en dreigt hem tegen de auto te gooien. We rijden weg, en inderdaad: ze gooit de steen tegen het busje. Dat is een domper op de feestvreugde.

Om het goed te maken, rijden we nog even langs de vissershaven met zijn kleurrijke boten. Er liggen ook nog een paar van de oranje boten die Karunalaya na de tsunami heeft gekocht, onder meer met geld van Amaidhi. Voor vissers die hun boot kwijt waren geraakt. Er zijn vier jaar na de vloedgolf ook al aardig wat boten kapot, overigens.

We rijden naar het oude shelter aan zee, waar het ooit begon met Karunalaya. Nu verblijven er alleen de jongens ouder dan 18 jaar. Ook worden er naailessen gegeven en is er het kantoortje van het post-tsunami-opbouwwerk gevestigd. Hier startte ooit de opvang van straatkinderen en werkende kinderen. Toen wij tien jaar geleden in contact kwamen met Paul Sunder Singh, woonde hij er zelf ook, tussen de straatschoffies.

Een laatste stop is bij een van de twee flatcomplexen waar de dakloos geworden vissers na de tsunami zijn gehuisvest. Daar draait het project van Stichting Overal uit Nijmegen: emancipatie en weerbaarheid van vrouwen en strijd tegen seksueel misbruik.

Na een afhaallunch maken we ons klaar om naar Dilia te gaan in St. Thomas Hospital, helemaal aan de andere kant van deze enorme stad. Onderweg gaan we cadeautjes kopen, maar de cadeauzaak is dicht. De eigenaar is een moslim en het is vrijdag, vandaar. Dus we gaan naar Flower Bazaar, een echte bazaar met kleine winkeltjes en smalle straten. Daar kopen we een heleboel spellen voor de kinderen van Paul en wat ander speelgoed.

Daarna is het een lange reis naar St. Thomas Hospital door het superdrukke verkeer. Gelukkig gaat het een stuk beter met Dilia. We denken dat de voorgenomen trip naar het pretpark Queensland morgen door kan gaan.

Dag 17, donderdag 8 januari, Madras (Chennai)

We zijn een beetje te laat op gang vandaag. Ik wil graag zo snel mogelijk naar St. Thomas Hospital om te kijken hoe het Dilia is vergaan. En dan verloopt de reis ernaartoe ook nog eens hardstikke langzaam. Het verkeer zit hier normaal al helemaal vast, zo’n beetje de hele dag, maar nu is het extra erg. Bij St. Thomas Mount in de buurt blijkt waarom (de plek waar de leerling Thomas van Jesus volgens de legende is vermoord/begraven; erg twijfelachtig, maar hij heeft wel degelijk door India gereisd).

De verkeersader Butt Road, zuidwestelijk de stad uit, is totaal afgesloten. De pre mier van India is vandaag op bezoek in Madras. Niemand mag erdoor, zelfs geen wandelaars. Zelfs geen koeien! Er breekt totale paniek uit bij de agenten als een koe het waagt zich niets aan te trekken van de afzetting en richting weg hobbelt vanuit de zijstraat waar wij zijn gestrand. Ze vatten het beest bij de horens maar de koe rukt zich los en loopt toch gewoon de weg op en steekt over. Aan de overkant wordt het beest opnieuw onder strenge bewaking geplaatst.

Dan komen er wel zo’n dertig politiewagens langs, plus een groot aantal witte dure auto’s en een BMW waar waarschijnlijk de premier. Ook rijden er twee ambulances mee in de stoet. Voor het geval dat hem iets overkomt en hij meteen medische hulp nodig heeft. Morgen zal er hier nog meer ophef zijn, want dan komt de president van India, mevrouw Patil, via dezelfde route de stad in. Dan zullen er wel 60 politieauto’s zijn…

Na een kwartier wachten, is het schouwspel voorbij. We kunnen langzaam onze weg vervolgen in de verkeerschaos die losbreekt als de blokkade wordt opgeheven. Lopen zou veel sneller zijn want we zijn op 5 minuten lopen van het ziekenhuis.

Met Dilia gaat het gelukkig iets beter. Haar been doet nog wel pijn en lopen gaat nog steeds moeizaam, maar ze heeft veel geslapen en heeft inmiddels twee behandelingen achter de rug. Maar meegaan naar de dierentuin waar we heen willen, is er niet bij. We besluiten de lunch die we voor de dierentuin hadden meegenomen op de kamer van Dilia te nuttigen. Een picknick midden in het ziekenhuis. Dat is lachen. En het is ook erg lekker. We zijn met de familie Sunder Singh en de familie Deurloo plus Hari, de chauffeur.

Na de lunch is het te laat om nog naar de dierentuin te gaan. We gaan naar de Mount van Sint Thomas waarbovenop door de Portugezen een kerk is gebouwd in de zestiende eeuw. Daar liggen volgens de vele borden allerlei wonderlijke reliquiexebn, waaronder een stuk bot van Thomas himself.

Allemaal lariekoek natuurlijk. Thomas was hier 2000 jaar geleden, als hij al ooit Madras heeft bezocht. De kerk is eigenlijk het enige mooie hier, behalve dan het spectaculaire uitzicht. Vandaag is een heldere dag (een zeldzaamheid) en je kunt erg ver kijken. Maar nergens is een eind aan deze wereldstad te zien, behalve aan de kant van de zee.

Voor de rest is het hier superkitsch. Vergulde stenen beelden van Christus aan het kruis met Maria en enkele andere heiligen, een beschilderd beeld van paus Johannes Paulus II, daar zijn ze hier grote fans van. En een beeld, eveneens beschilderd van moeder Theresa. Er loopt een bewaker rond die zichzelf erg belangrijk vindt en dat laat merken door willekeurig mensen van plekken weg te sturen waar ze volgens hem niet mogen staan. Ook duwt hij fotografen cameratickets onder hun neus.

Clemens en Myrthe gaan op de olifant op de foto. We vinden namelijk een paar afgedankte kitsch-olifanten van klei op een soort kitsch-beeldenkerkhofje (ook daar mogen we van regelneef eigenlijk niet komen). Zitten ze vandaag toch nog op een olifant, nu de dierentuin niet doorgaat.

De laatste bestemming vandaag is Marina Beach, het strand van Madras waar de inwoners keitrots op zijn. Zij menen dat het het langste stadsstrand van de wereld is en dat zou best wel eens kunnen kloppen. De kinderen zijn helemaal uitgelaten in de golven en Clemens valt zelfs twee keer met kleren en al vol in de zee.

Het strand is hier een marktplaats. Er zijn verkopers van allerlei speelgoed, schelpen, eten en drinken en vliegers. Er zijn vissers die hun netten repareren. Overal langs de vloedlijn liggen vissersboten en je kunt tegen betaling paardrijden langs de golven.

Een erg leuke afsluiting van een beetje vreemd verlopen dag. Ik heb nu net de koffers gepakt. Morgenavond slapen we in het klooster van St. Thomas Hospital. Ik vind het heel jammer om hier te moeten vertrekken en de kinderen hebben het er nog moeilijker mee.

We zijn hier onthaald als leden van Pauls familie en de hartelijkheid is overstelpend. Dit zullen we niet gauw vergeten, en de kinderen hebben hier de tijd van hun leven gehad. Waarschijnlijk het hoogtepunt van hun reis.